“Vết nhơ của người” – bi kịch xuất phát từ thân phận con người và những chuẩn mực đầy ám ảnh [Review của Thanh Hà]

Diễn ra trong bối cảnh nước Mỹ đầy biến động, Vết nhơ của người không chỉ là kiệt tác gợi mở về cuộc đời của Coleman Silk mà còn gợi nhớ về một vụ bê bối lịch sử và hiện thực xã hội lúc bấy giờ. Dưới ngòi bút đại tài của Philip Roth, nhà văn đương đại lừng danh nước Mỹ, Vết nhơ của người mang đến cho người đọc những trải nghiệm đầy thử thách cùng cảm giác khoan khoái bởi sự quyết liệt trong từng câu chữ của tác phẩm.

Vết nhơ của người lần theo cuộc đời của Coleman Silk sau sự kiện “lũ ma” đầy tai tiếng đã vấy bẩn danh dự của ông. Từ một vị giáo sư đại học đáng kính, chủ tịch hội đồng giảng viên đầy uy nghiêm, Danh dự của Coleman Silk hoàn toàn bị huỷ hoại bởi thứ cáo buộc mà đối với ông là hết sức ngớ ngẩn và vô lý: tội phân biệt chủng tộc với hai sinh viên, những người thậm chí còn chẳng đến lớp. Chỉ với một từ gọn lỏn và dễ hiểu hơn bao giờ hết là “ma” được diễn đạt với ý nghĩa đơn thuần nhất của nó, vị giáo sư tầm 70 tuổi phải gánh chịu tội danh phân biệt chủng tộc, như một tội tày đình. Cũng từ đây, cuộc đời ông lại mở sang một trang mới, cũng là lúc bí mật động trời của ông dần dần được hé lộ qua từng trang sách, bị bóc trần trước mắt độc giả.

Cuộc đời lừng lẫy mà Coleman Silk dành cả đời dưới danh nghĩa một người Do Thái để gây dựng, là kết quả của sự đánh đổi to lớn nhất đời ông, đồng thời là bí mật được che giấu trong gần nửa thế kỷ. Sự sụp đổ bất ngờ của Coleman khiến ông không tài nào chấp nhận được, nhưng dẫu vậy thì ông có thể làm gì? Cuộc sống sau khi rời bỏ địa vị cao của Coleman đồng thời mở ra mối liên hệ với những con người, những thân phận cũng đầy bi kịch. Là Faunia Farley, cô người tình trẻ đáng thương của Coleman, là Les Farley, một cựu binh Việt Nam mắc chứng PTSD, là Delphine Roux, cô giáo sư người Pháp kiệt xuất luôn tự đè nén bản thân phải vừa khít với cái khuôn được gọi là chuẩn mực.

Xuyên suốt tác phẩm, Philip Roth dẫn dắt độc giả vào những hồi tưởng, những câu chuyện đời được tường thuật lại dưới giọng kể cay đắng của từng nhân vật. Những mẩu đối thoại, những suy nghĩ đầy nhạo báng, lạnh lùng và điên cuồng nhưng cũng đầy trầm lắng được khắc họa khiến người ta phải nín thở khi đọc tới. Từ tác phẩm, ta cảm nhận được sự trăn trở của tác giả về một thời đại mà con người bị giam cầm bởi những nỗi ám ảnh về đạo đức, về cái nhãn dán mà xã hội áp đặt lên từng cá nhân. Chúng ta hiểu hơn dưới bút lực tinh tế của Philip Roth nỗi lòng của những con người có số phận bi kịch khác nhau đang sống chung trong một xã hội.

Đọc Vết nhơ của người , người ta trải qua nhiều cung bậc cảm xúc. Nghẹt thở vì những diễn biến gay gắt, cau mày khi nhớ về những sự kiện trong quá khứ, hồi hộp vì những sự thật được vén màn và đôi khi là tức cười vì sự phi lý, trớ trêu nào đó. Thậm chí còn khiến người ta ám ảnh nhưng thở phào vì đã không sống cùng thời với Coleman, để không phải luôn che đậy thân phận của mình trong lo lắng, chịu đựng một nỗi oan ức vớ vẩn, lo ngại về những chuẩn mực mà người khác áp đặt lên mình.

Hoá ra vết nhơ của người, của Coleman, không đơn giản là vết nhơ gây ra bởi cái tội danh phân biệt chủng tộc mà ông bị gán ghép. Bí mật vĩ đại của Coleman rất có thể là nguyên nhân cho hiện thực cay nghiệt của ông chăng? Những gì ông phải trải qua ở hiện tại là cái giá mà ông phải trả cho một quá khứ bồng bột? Những diễn biến cuối cùng của tác phẩm khiến người ta ngộ ra nhiều điều, về thân phận Do Thái nhưng không phải Do Thái của Coleman, về câu chuyện của những mối quan hệ trong đời ông, mọi lá bài đều đã được lật ngửa. Đem người đọc đến cảm giác sảng khoái tột độ khi chính thức gấp lại tác phẩm. Ngay từ cái tên, Vết nhơ của người đã gợi lên sự ám ảnh, quả thật đây là tuyệt tác gây ám ảnh về một thời đại với đầy rẫy những vấn đề, những chuẩn mực xã hội luôn ràng buộc con người. Tác phẩm phản ánh bi kịch lạ thường về thân phận con người một cách mãnh liệt nhưng cũng đầy trắc ẩn. Với Vết nhơ của người , Philip Roth đã chứn tỏ mình không hổ danh là một nhà văn đương đại lớn của nước Mỹ, đã khiến người ta phải thán phục với bút lực xuất sắc của mình.

Leave a Reply

Your email address will not be published.