Tín ngưỡng Thờ Mẫu Tứ Phủ – Chốn thiêng trong cõi thực

Bài và ảnh: Midori Chan

Khi được hỏi về “Cuốn sách của năm”, không hiểu sao mình chỉ nghĩ đến cuốn sách này. Cho dù mình chắc rằng biết nếu mình nói về nó, thì chính là mình không biết tự lượng sức mình, bởi vì mình chỉ mới bước đi những bước chập chững đầu tiên trong chặng đường dài tìm hiểu về văn hóa của chính dân tộc mình thôi.

Nhưng có một điều gì đó bên trong đã thôi thúc mình nói về nó. Nói về một tín ngưỡng mang bản sắc dân tộc Việt Nam dường như đang bị bỏ quên và sợ hãi trên chính nơi chôn nhau cắt rốn này.

Tín ngưỡng thờ Mẫu Tứ phủ được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể vào năm 2012. Và có lẽ là, chưa di sản văn hóa nào lại gần gũi với chúng ta hơn thế. Có năm nào hội Phủ Dầy không nô nức du khách? Có năm nào Phủ Tây Hồ chưa từng lên tivi vì kẹt cứng mỗi dịp xuân về?

Tuy nhiên, do có sự đứt gãy văn hóa trong một thời kỳ dài, dẫn đến sự hiểu biết không đúng đắn, nhiều người đến nay vẫn cho rằng tín ngưỡng Thờ Mẫu Tứ Phủ theo một quan niệm như “đồng bóng”, “mê tín dị đoan”… và rất ngại ngùng, thậm chí trốn tránh nhắc đến, cũng như tìm hiểu về nó. Trong số hàng chục ngàn người đến các Đền, Phủ cầu an mỗi năm, liệu có được bao nhiêu người hiểu rõ đền, phủ đó thờ những ai? Vì sao lại thờ các vị ấy?

Trong tác phẩm “Bước chậm lại giữa thế gian vội vã”, Đại đức Hae Min từng viết:

“Chính sự thiếu hiểu biết về các tôn giáo khác

Là nguyên nhân gây ra sự đàn áp và các mẫu thuẫn tôn giáo

Những lời dạy của các thánh nhân đều rất hay và đáng trân trọng

Sẽ không hại gì nếu bạn tìm hiểu chúng đâu.”

Vậy thì chúng ta còn ngại gì khi tìm hiểu chính tín ngưỡng của dân tộc mình.

Đây là một quyển sách sơ lược về Tín ngưỡng Thờ Mẫu Tứ phủ. Tuy vậy, sách cũng có khá nhiều kiến thức cơ bản cho nhu cầu của một người chưa biết gì về Tín ngưỡng này và muốn khám phá.

Sách gồm hai phần chính: Chốn linh thiêng, Thiêng nơi cõi thực và Phụ lục về nơi Cửa Thánh.

Ở phần đầu tiên, Chốn linh thiêng, hệ thống các vị thần trong tín ngưỡng thờ Mẫu, với những thông tin cơ bản nhất như tên hiệu, công trạng, nơi thờ tự tiêu biểu.

Bên cạnh đó, cuối phần có giới thiệu thêm về các lớp tín ngưỡng có quan hệ mật thiết với tín ngưỡng Thờ Mẫu Tứ phủ, ví dụ như tín ngưỡng thờ Đức Thánh Trần, tín ngưỡng thờ Tứ Vị Hồng Nương.

Phần thứ hai, Thiêng nơi cõi thực, cung cấp thông tin về một số nghi lễ trong tín ngưỡng, về khăn áo, hoa man – tài mã, lễ vật tiến cúng…

Đặc biệt nhất ở trong tác phẩm, là hai trang viết nhỏ nói về chính những vấn đề còn tồn tại trong Tín ngưỡng thờ Mẫu tứ phủ hiện nay. Vì sao một tín ngưỡng đẹp như vậy lại ngày càng biến tướng? Và mình khá là ấn tượng ở chú thích của một tấm ảnh trong mục này, cũng là tinh thần chúng ta nên giữ gìn trong các vấn đề tâm linh: “Việc Thánh cốt ở lòng thành…”

Ngoài ra, như một món quà nhỏ phía cuối sách, bên cạnh danh sách các Đền, Phủ quan trọng được các tác giả hệ thống với địa chỉ, số điện thoại…; còn có một bài Văn khấn Đền/phủ thông dụng, mà chúng ta có thể áp dụng ngay trong mùa xuân sắp về.

Đừng e dè với một quyển sách. Một quyển sách không thể khiến người đọc đi “hầu đồng” ngay được. Không phải cứ tìm hiểu về tín ngưỡng thờ Mẫu là ngày mai chúng ta có thể hát văn. Khi hiểu đúng, khi không còn ngần ngại, không còn sợ hãi, chúng ta mới có thể bảo tồn được di sản văn hóa này. “Tín ngưỡng là một nét văn hóa. Văn hóa tạo nên linh hồn dân tộc. Một dân tộc không có bản sắc là một dân tộc chết.”

Leave a Reply

%d bloggers like this: