THẾ NÀO LÀ LIVING ART – SỐNG BỞI/VÌ/TRONG/CÙNG… NGHỆ THUẬT?

Bạn có thể choáng ngợp, ngây ngất, run rẩy, bàng hoàng khi đứng trước một tác phẩm nghệ thuật cụ thể, nhưng vì sao trong bạn lại tồn tại những cảm xúc đó và điều gì đã tác động đến chúng, quyển sách Nhìn – Thấy – Yêu – Hiểu này sẽ giải đáp phần nào những băn khoăn đó.

THẾ NÀO LÀ LIVING ART – SỐNG BỞI/VÌ/TRONG/CÙNG… NGHỆ THUẬT?

Theo họa sĩ và nhà phê bình nghệ thuật Nguyễn Quân, Nhìn, Thấy, Yêu, Hiểu (N – T – Y – H) được xem là bốn bước lần lượt và cốt lõi trong quá trình tiếp nhận và cảm thụ nghệ thuật – một lĩnh vực mà ta cần thiên về cảm xúc thay vì đòi hỏi một lời giải thích cụ thể. Bởi đối với nghệ thuật, mỗi câu trả lời cũng chỉ là một câu hỏi khác thuộc cuộc truy vấn đang được diễn ra sâu trong tiềm thức của người tạo ra tác phẩm hay người thưởng thức tác phẩm.

Để được xem là đã lĩnh hội gần như trọn vẹn một tác phẩm nghệ thuật, con người dần đi từ việc ‘nhìn’, phát hiện ra nó; ‘thấy’ được vẻ đẹp ẩn chứa trong nó; bày tỏ cảm xúc ‘yêu’ hay ghét; và cuối cùng là tiến đến quá trình tiếp nhận tri thức về nó: ‘hiểu’. Ở đây, tác giả quyển sách đã dùng một dị bản bài thơ của Nguyễn Gia Thiều để người đọc có thể dễ dàng hiểu rõ hơn về trình tự thấp cao, trước sau của chuỗi N – T – Y – H này:

“Lép nhép dăm hàng tỏi
Lơ thơ mấy bụi khương
Vẻ chi tèo teo cảnh
Thế mà cũng tang thương.”

Sáng sớm nhà thơ ra vườn nhỏ ‘nhìn’ nền đất lép nhép với dăm hàng tỏi, ‘nhìn’ mấy bụi gừng lơ thơ. Ông ‘thấy’ sao mà nó giống với cuộc đời bé mọn, số kiếp buồn nản của mình đến thế. Rồi trong lòng trào dâng mối ‘yêu’ thương cám cảnh cho mình và bao người như mình. Ông ‘hiểu’ ra quy luật biến cải, phù du của kiếp sinh tồn.

Chúng ta đều biết không phải ngẫu nhiên mà con người lại khác với động vật. Con người có bộ não tiến hóa rất cao cho phép họ thực hiện các suy luận trừu tượng, giao tiếp bằng ngôn ngữ và suy ngẫm về những gì đang diễn ra ở nội tại. Cùng với nhu cầu mong muốn bày tỏ mình, con người được thôi thúc tiếp nhận và sáng tạo nghệ thuật. Họ khao khát thẩm mỹ, khao khát chân lý và những cuộc truy tìm nó. Không giống như động vật, đối với mọi sự diễn ra xung quanh mình, mỗi con người sẽ có những chân trời mong đợi riêng. Con người khác con vật, chẳng phải bởi vì con người biết yêu, và sâu xa hơn là, biết hiểu.

Yêu là một hoạt động tâm lý duy chỉ có ở con người. Nếu trong thế giới nhận thức bằng hình ảnh, sự thẩm mỹ là điều cốt lõi; thì đối với thế giới nhận thức bằng tình cảm, tình yêu là con đường ngắn nhất dẫn đến những tầng sâu tiềm thức.

Hiểu nghệ thuật là tri thức về nghệ thuật. Vì thế nếu bạn là người học nghệ thuật, bạn cần phải học để hiểu được nghệ thuật đó. Sự hiểu giúp ta nhận thức nghệ thuật sâu sắc hơn về từng khía cạnh mà sự Nhìn hay sự Thấy không cung cấp cho ta được.

Yêu – Hiểu làm nảy sinh mâu thuẫn của phép nhị nguyên lý trí – tình cảm. Để sự yêu và sự hiểu đối với một tác phẩm diễn ra cùng lúc trong cái nhìn của người học nghệ thuật, khối óc và trái tim cần phải hòa hợp, thúc đẩy và tác động lẫn nhau. Để yêu nhiều và sâu sắc hơn, ta cần phải hiểu. Để hiểu được một cách trọn vẹn, ta cần đặt vào đó tình yêu. Mối quan hệ này cần phải được luân hồi, và diễn ra liên tục, khi ấy ta mới có thể được xem là sống bởi/vì/trong/cùng… nghệ thuật (living art).

📚 Sách đã phát hành – Nhìn-thấy-yêu-hiểu | Giá bìa: 145.000Đ
#nhanamthuquan #nhanambooks #Nhìn_thấy_yêu_hiểu #Nguyễn_Quân

Leave a Reply

Your email address will not be published.