REVIEW: “NGƯỜI VỀ TỪ SAO HỎA” – ANDY WEIR (Winny Nguyễn)

Ảnh: Winny Nguyễn
Bài gốc được đăng tại đây.

   Trước khi đến với truyện thì mình đã nghe tiếng bộ phim này từ năm ngoái, doanh thu cao ngất ngưỡng, được giới chuyên môn đánh giá cao về nội dung và diễn xuất cũng như nhận được đề cử và giải thưởng trong Quả Cầu Vàng, Oscar. Vì thế khi Nhã Nam xuất bản cuốn này, mình mua ngay.
   Mình đã đọc suốt một mạch trong vòng buổi chiều và tối, thật sự là khó có thể bỏ xuống giữa chừng, sau đó thì xem phim liền luôn. Dù biết Mark Watney rồi cũng sẽ an toàn nhưng vẫn hồi hộp xem anh sẽ đối mặt với vấn đề gì tiếp theo và giải quyết như thế nào. Cốt truyện tương đối đơn giản, sau một cơn bão ác liệt trong cuộc thăm dò sao Hỏa, phi hành đoàn buộc phải về Trái đất và bỏ lại Mark vì cho rằng anh đã hy sinh. Một mình đơn độc trên sao Hỏa, anh phải tìm mọi cách sinh tồn khi đối mặt với vấn đề thiếu thốn lương thực và nước uống, đồng thời phải chống chọi lại các điều kiện khắc nghiệt của sao Hỏa như cận chân không, áp suất cao, nhiệt độ giá băng… Bên cạnh đó Mark phải tìm cách liên lạc về Trái đất để thông báo rằng anh còn sống. Mark là nhà thực vật học đồng thời là kỹ sư cơ khí, anh phải vận dụng mọi kiến thức, sự khôn khéo và linh hoạt của mình để giải quyết các vấn đề. Thất bại rất nhiều nhưng Mark cũng đã nỗ lực rất nhiều, kể cả nguy hiểm tính mạng nếu tính toán sai, anh đã dần dần vượt qua tất cả. Khoai tây đã mọc mầm trên sao Hỏa vốn không hề có sự sống, tạo ra nước bằng cách chiết tách và đốt cháy hidro và oxy, gửi tín hiệu liên lạc về Trái Đất bằng một cỗ máy đã hỏng từ năm 1997… Xuyên suốt truyện là các kiến thức khoa học dày đặc mà kẻ ngoại đạo như mình đương nhiên không hiểu hết được, chỉ chấp nhận nó như thế, nhưng phải nói là kiến thức của tác giả rất đáng nể bởi tác giả Andy Weir là một kỹ sư phần mềm và đam mê khoa học không gian, thuyết tương đối, du hành vũ trụ.
   Tuy lâm vào hoàn cảnh khó khăn như thế nhưng Mark rất hài hước và lạc quan, mình đọc mà cứ tủm tỉm cười suốt. Câu chuyện vì thế mà không hề tạo cảm giác nặng nề hay u ám, trái lại là sự vui tươi và nhẹ nhàng do Mark mang lại.
   “Cuối cùng sẽ có rất nhiều H20, nhưng tôi thì đã chết ngắc từ lâu còn đâu mà thưởng thức”.
   “Hóa học, như một mụ già tùy tiện, đảm bảo rằng luôn có một lượng amoniac không phản ứng với hidrazin và sẽ chỉ tồn tại dưới dạng amoniac. Bạn có thích mùi amoniac không? Chậc, nó sẽ trở nên thịnh hành trong cuộc sống ngày càng chìm sâu vào địa ngục của tôi.”
   “Như bạn thấy đấy, kế hoạch này mang lại cho tôi biết bao cơ hội được chết trong một vụ nổ ác liệt.”
   Sau khi nhận được những tin nhắn của Mark, NASA tìm mọi cách để đưa anh về lại Trái Đất. Kế hoạch giải cứu Mark cực kỳ tốn kém bao gồm phá nát một con tàu vũ trụ MAV 3 tỉ đô la, một chiếc tàu vũ trụ tiếp tế bị rơi nên phải cần sự giúp đỡ của Trung Quốc. Đồng thời là hàng tháng trời làm việc không ngừng nghỉ chạy đua với thời gian của toàn bộ NASA, họ liên tục làm việc tăng ca và hầu như không về nhà… Họ có lúc thất bại tưởng chừng như đã bỏ cuộc nhưng rồi nhanh chóng đưa ra một kế hoạch khác. Chưa bao giờ mà con người trên khắp nước Mỹ và toàn thế giới lại đồng lòng chung sức giúp đỡ một con người bị kẹt trên sao Hỏa như vậy. Dù tỷ lệ thất bại rất cao, dù những tia hy vọng nhỏ nhoi nhưng họ đã không dừng lại. Đó không chỉ là cuộc chiến sinh tồn của Mark mà còn là cuộc chiến của khoa học và tình người. “Tôi nghĩ tới số lượng người đã hợp sức cùng nhau chỉ để cứu lấy mạng sống tép riêu của tôi, và tôi gần như không tài nào hiểu nổi. Các bạn đồng hành của tôi đã hy sinh một năm cuộc đời để quay lại đón tôi. Người của NASA, đông đến mức không đếm xuể, đã làm việc không quản ngày đêm để nghĩ kế sửa đổi xe thám sát và chiếc MAV. Toàn thể JPL đã lao động cật lực để chết tao ra một con tàu không người lái đã bị phá hủy trong quá trình phóng tàu. Thế rồi sau đó, thay vì bỏ cuộc, họ lại chế tạo một con tàu khác để cung cấp đồ tiếp tế cho Hermes. Trung tâm Quản lý Vũ trụ Quốc gia Trung Quốc đã từ bỏ cả một dự án họ đã lao công khổ tứ bao năm trời, chỉ để cung cấp một tên lửa đẩy.”
   Bởi như Mark đã nói, “Nhưng thật ra, họ làm thế vì mỗi con người đều có một bản năng là giúp đỡ người khác”, “Nếu một nhà leo núi lạc trong núi, người ta sẽ tổ chức tìm kiếm… Nếu một trận động đất ảnh hưởng đến cả một thành phố, mọi người trên khắp thế giới sẽ gửi đồ viện trợ. Đây là thứ tình người nền tảng đến mức nó xuất hiện trong mọi nền văn hóa, không có ngoại lệ nào”, “và chính vì thế, tôi có hàng tỉ người đứng bên mình”.
   Câu chuyện đem tới thông điệp đầy ý nghĩa về ý chí và nghị lực của con người, dù trong bất cứ hoàn cảnh nào có quyết tâm thì sẽ có hy vọng. Con người vì thế mà là sinh vật mạnh mẽ nhất trên thế gian này, chinh phục và thuần hóa thiên nhiên, hoàn toàn làm chủ sự khó khăn khắt nghiệt. Sự sống rồi sẽ tồn tại ở bất cứ nơi đâu mà con người đặt chân đến, ít ra Mark đã trồng được hàng ngàn củ khoai tây ở sao Hỏa là nơi không hề có bất cứ điều kiện sống nào dù nhỏ nhất. Truyện cũng đề cao sự đoàn kết và lòng thương yêu con người, chung tay giúp đỡ nhau khi khó khăn hoạn nạn. Đọc sách xong thì nên xem phim luôn nhé, sách rất chi tiết và hài hước, còn phim thì khắc họa tốt và đủ những tưởng tượng về một sao Hỏa khắc nghiệt và khô cằn, kết hợp với lối diễn xuất xuất thần của diễn viên chính cùng nhạc phim cổ điển làm nỗi bật sự cô đơn trống trải của Mark. Bạn sẽ hồi hộp căng mắt theo dõi NASA phóng tàu vũ trụ để rồi thất vọng khi chứng kiến bao công sức và hy vọng vỡ tan tành, rồi hân hoan khi Mark được giải cứu thành công, khoảnh khắc khiến cả NASA và toàn thế giới bùng nổ trong hạnh phúc và vui sướng. Còn gì tuyệt vời hơn khi bao mồ hôi, nước mắt, hy vọng và tuyệt vọng của mình được đền đáp xứng đáng.
Màu sắc của truyện đầy sự lạc quan và tươi sáng, mình nghĩ có phần lý tưởng hóa con người khi không hề có kẻ phản diện (giám đốc NASA có phần do dự khi cứu Mark nhưng cũng thể hiện rất nhẹ nhàng), Mark luôn tìm được giải pháp cho các vấn đề một cách nhanh chóng và gọn gàng nên nếu nhìn góc độ khó tính thì truyện chỉ một chiều. Thật ra ai cũng mong chờ một thế giới đầy tính nhân văn như thế, con người quan tâm con người, chung lòng giúp đỡ và ủng hộ khi gặp khó khăn.
   Truyện được kể chủ yếu bằng ngôi thứ ba của Mark khi ghi lại nhật trình và ngôi thứ nhất khi nói về NASA ở Trái đất, số ít là các đoạn ở tàu vũ trụ của phi hành đoàn Hermez. Chính vì thế mà truyện tập trung vào nhân vật chính và tiến trình giải cứu ở NASA, tập trung thể hiện các vấn đề và cách giải quyết của Mark qua đó thể hiện các kỹ năng và tính cách, các nhân vật phụ cực kỳ mờ nhạt bởi chủ yếu được đề cập trong cả tập thể tập trung cho công việc. Buồn cười ở chỗ là khi search #themartian trên Instagram thì toàn ra ảnh Sebastian Stan trong khi Sebastian trong phim chỉ là vai phụ xuất hiện cực ít, chắc vì đẹp trai và còn là Winter Soldier 🙂

Trong bản này Nhã Nam có vài lỗi dấu câu và chữ i không có dấu chấm phía trên, dịch sai Thiếu tá thành Thiếu úy, ngoài ra không hiểu sao mấy trang cuối in bằng giấy tái chế rõ lởm.

Leave a Reply

%d bloggers like this: