Đồi gió hú – Nguyễn Văn Toàn [Mọt sách Nhã Nam 2017]

Đồi gió hú, đỉnh cao của văn học nữ quyền Anh lại mang đến cho ta cách nhìn mới về tình yêu: tình yêu tan vỡ và những hệ luỵ của nó với người trong cuộc. Thông qua câu chuyện tình yêu thấm đẫm máu và nước mắt, đầy mãnh liệt nhưng cũng rất đỗi dữ dội của Heathchiff và Catherine Earnshaw diễn ra trên những cánh đồng truông hoang vu vùng Yorkshire, Emily Bronte đã viết lên bản tình ca riêng có- đầy tăm tối, dữ dội và bí ẩn về tình yêu, một nhịp đập khác lạ của trái tim yêu với những lý lẽ riêng của nó. Ngay từ khi lần giở những trang đầu tiên của nó, tôi đã bị mê hoặc bởi cái không khí u uất mà thoáng đãng của núi đồi nguyên thủy, mãnh liệt đến căng thẳng mà tha thiết cháy bỏng đến tột cùng của tình yêu bản năng, và tôi bị choán ngợp trước những thảm sầu tuyệt vọng nhưng không thể cưỡng lại của từng số phận day dứt vì tình yêu trong câu chuyện này.

Nói một cách ngắn gọn toàn bộ tác phẩm Đồi gió hú là hành trình trả thù đầy thâm độc, tàn nhẫn và tính toán của Heathcliff – đứa con nuôi bất trị của gia đình Earnshaw. Nhưng nổi bật trên những mưu ma chước quỷ của Heathchff, là tình yêu mãnh liệt, thuỷ chung nhưng đầy cuồng khấu và nổi loạn của Catherine Earnshaw, bóng hình ngự trị trong trái tim của Heathcliff và sau này là tình yêu của con gái Catherine dành cho anh họ Hareton của mình. Được nuôi lớn dưới mái nhà Đồi gió hú giữa bàn tay của cha và anh, những con người khắc nghiệt khô cứng cảm xúc, Catherine trở thành đứa con gái đầy nổi loạn và ngang tang bất trị của gia đình. Cô đến với Heathcliff đầu tiên và trước hết như một người bạn thân – cả hai đều là những đứa trẻ sống thiếu tình thương và bị đặt vào một môi trường sống được dệt nên từ sự tàn bạo, vô cảm của người lớn. Đó không còn là sự gắn kết bình thường của tình bạn tuổi thơ nữa, mà trên hết đó là sự hoà kết giữa hai tâm hồn sống không thể thiếu nhau.Hai đứa trẻ quan tâm chia sớt cho nhau tình cảm nồng ấm giữa thiên nhiên nước Anh hoang vu gần như nguyên thuỷ, thứ tình cảm mà người lớn không thể chia sẻ cho chúng. Riêng Heathcliff, hoàn cảnh mồ côi và thói bắt nạt ăn hiếp hung bạo từ anh trai Catherine đã hun đúc lên trong bản chất của anh sự căm hờn âm ỉ cháy đòi báo thủ kẻ đã cản đường hạnh phúc mình. Tình yêu đến giữa họ như một bản năng vô cùng tự nhiên.Từ nhỏ, họ gắn bó với nhau trên những cánh đồng hoang ngút ngàn như thế nào thì khi lớn lên, họ hoà quyện vào nhau, đam mê nhau mãnh liệt, cháy bỏng như thế ấy. Tình yêu ấy được che chở nuôi nấng trên đại ngàn bao la hoang vu nguyên thuỷ của Đồi gió hú nên nó gần như một thứ bản năng hoang dại cuồng khấu pha trộn đam mê và yêu thương. “Em không diễn tả được điều đó song chắc chắn là chị và mọi người đều hiểu rằng có hoặc ắt phải có một sự hiện hữu của ta bên ngoài ta.Tạo hoá sinh ra em là để làm gì, nếu như em hoàn toàn bị chứa trong cái vỏ xác này? Những cơ cực lớn của em trong thế gian này là những cơ cực của Heathcliff, em đã theo dõi và cảm thấy từng nỗi cơ cực ấy từ đâu, lẽ sống lớn của em là bản thân anh ấy. Nếu tất cả mọi người khác chết mà anh ấy còn thì em sẽ còn tiếp tục tồn tại, nếu tất cả mọi người khác còn mà anh ấy mất, thì vũ trụ sẽ thành một cái gì  hết sức xa lạ và em sẽ không còn có vẻ như một bộ phận của nó. Tình yêu của em đối với Linton giống như cây trong rừng, thời gian sẽ làm cho nó thay đổi.Còn tình yêu của em đối với Heathcliff thì tựa như những tảng đá vĩnh cửu bên dưới, một nguồn vui chẳng mấy biểu lộ nhưng cần thiết. Chị Nelly em là Heathcliff! Anh ấy bao giờ, bao giờ cũng ở trong tâm trí em – không phải như một niềm thích thú, cũng như em không phải bao giờ cũng là một thích thú cho bản thân, mà như là hiện thể của chính em vậy. Cho nên đừng có nói đến chuyện chúng em xa lìa nhau nữa nhé, điều ấy không thể có được”.

Catherine yêu Heathcliff như chính con người của mình, và Heathcliff “ anh ta yêu bản thân tôi hơn cả tôi” ( Catherine nói với Nelly).Thế nhưng, tình yêu gần như bản năng ấy vấp phải trở ngại từ địa vị giai cấp và định mệnh. Giữa vô vàn những mối quan hệ đời thường, tình yêu cũng chỉ là một sự lựa chọn, một quan hệ phải đương đầu với các lựa chọn, quan hệ khác, vấn đề là nó có đủ lớn để tồn tại đến cuối cùng hay không. Catherine yêu Heathcliff, nhưng cô cũng gặp gỡ và dành một tình yêu cho Linton, cậu công tử đã đem lòng yêu thương và đeo đuổi cô bằng cả tấm lòng.Vấn đề của Catherine là cô không thể lựa chọn và đưa ra một quyết định dứt khoát để đi đến cùng. Cô luôn bị cái này hay cái khác chi phối và để cho những lựa chọn của mình làm cho đau khổ đến day dứt. Một mặt, cô không thể đứng nhìn anh mình chà đạp Heathcliff bởi cô biết chắc, nếu cô kết hôn và bỏ trốn với Heathcliff, mà điều này cô có thể thực hiện, hai người sẽ trở thành những kẻ lang thang phiêu bạt và sống đời nghèo khổ. Mặt khác, Catherine không thể cưỡng lại hấp lực của Linton, một chàng trai “ đẹp trai, vui vẻ, trẻ trung, giàu có và yêucô”Một người mà “ tôi sẽ chỉ thương hại anh ấy, có khi còn ghét là đằng khác, nếu anh ấy xấu xí và quê mùa”. Catherine đã nhận lời kết hôn cùng Linton và cô tự biện hộ cho mình về việc ấy “ nếu em lấy Linton thì em có thể giúp cho Heathcliff mọc mũi sủi tăm lên và thoát ra khỏi uy quyền của ông anh traiem”[8;122]. Rõ ràng Catherineđã ngộ nhận tình cảm của mình dành cho Linton “ Tôi yêu lớp đất dưới chân anh ấy. Và không khí trên đầu anh ấy và mọi thứ anh ấy chạm vào, và mọi lời anh nói.Tôi yêu mọi vẻ của anh ấy mọi hành động của anh, toàn bộ và tất cả con người anh.Thế đấy!”. Catherine luôn bị giằng xé giữa hai thái cực và chính tham vọng trong tình yêu đã làm cô trở nên điên loạn. Nếu tình yêu cô dành cho Heathcliff là thứ bản năng mà cô thừa nhận thì tình yêu cô dành cho Linton là phương tiện để cô giữ gìn và thoả mãn tình yêu với Heathcliff. Từ trước đến sau, cô chỉ coi Linton là nấc thang để cô đến được với Heathcliff. Sự giàu có, địa vị và những chăm sóc chu đáo của anh dành riêng cho cô sẽ mang lại một cuộc đời hạnh phúc mà Catherine không thể có khi ra đi với Heathcliff, đồng thời trong thâm tâm cô luôn cho rằng khi kết hôn với Linton, cô sẽ có điều kiện vật chất để bảo vệ che chở cho Heathcliff, nửa kia tâm hồn cô. Catherine thừa thông minh để ý thức được tình yêu mà mình có với Heathcliff  sâu nặng như thế nào và đó là thứ cô không thể chia sẻ với Linton, nhưng cô không đủ dũng khí để đi cùng tình yêu của mình đến hôn nhân. Quyết định của cô gây ra đau khổ cho hai người đàn ông. Linton day dứt suốt đời với nỗi đau thiếu vắng tình yêu ngộ nhận cô dành cho anh, thứ tình cảm mà cô đã đùa giỡn và toan tính để phải trả bằng một cái giá quá đắt còn Heathcliff mang trong mình khát khao trả thù Linton và gia đình Earnshan vì anh nghĩ họ đã dành mất hạnh phúc duy nhất của đời anh – Catherine. Kết cục, quyết định của Catherine mà ngay từ đầu Nelly đã thấy là một sai lầm chính là việc cô bị điên loạn, mất tự chủ trong cuộc sống hôn nhân dẫn đến cái chết thương tâm của Catherine. Tham vọng của Catherine thật lớn: vừa giữ trọn vẹn tình yêu với người đàn ông này nhưng cũng ích kỷ muốn người đàn ông kia có cuộc sống hôn nhân viên mãn với mình.Trong khi cả tình yêu cô chỉ hiến dâng dưới chân Heathcliff thì thể xác Catherine lại đày đoạ Linton, chồng cô, người hết mực yêu thương chiều chuộng cô. Khát vọng của cô là nhìn thấy hai người đàn ông, hai kẻ tình địch bắt tay làm hoà và phục tùng dưới ý nguyện của cô. Catherine quên rằng tình yêu là một lựa chọn, nhưng đó là lựa chọn duy nhất, không thể có hai đáp số cho một bài toán tình yêu cũng như một tình yêu không thể san sẻ cho hai trái tim. Vả chăng, Heathcliff cũng có trái tim và Linton cũng là con người, họ có quyền được yêu một cách trung thành, duy nhất, trọn vẹn. Sự điên loạn của Catherine như là tất yếu bởi nỗi tuyệt vọng muốn dung hoà tình yêu của Heathcliff và Linton làm một. Và bất cứ ai trong số ba người cũng đều bị tổn thương bởi quyết định của Catherine. Sự ích kỷ của cô đè nặng lên người chồng thành nỗi dằn vặt, và nung chín trái tim Heathcliff nỗi ám ảnh anh dành cả đời mình để đắm vào đó.

Sự lựa chọn sai lầm và ngộ nhận tình yêu của Catherine là đáng trách, nhưng ở cô vẫn lấp lánh những vẻ đẹp của trái tim yêu say đắm, mãnh liệt. Sự sống chết vì tình yêu với Heathcliff đã đưa đến hành động kết hôn với Linton một ý nghĩ khác, cao đẹp hơn nhiều.Bên cạnh sự ích kỷ ta thấy phảng phất sự hy sinh cho tình yêu của mình.Catherine nói cô muốn lấy Linton còn bởi vì nếu lấy anh, cô sẽ có cơ hội giúp đỡ Heathcliff có cuộc sống tốt hơn.Mâu thuẫn giữa tình yêu cô dâng trọn cho Heathcliff và ước muốn không bị chia lìa với anh với tham vọng được có cuộc sống gia đình yên ổn hơn bên Linton cho thấy tình yêu cô dành cho nửa kiacủa đời mình thật mãnh liệt, tất cả là bởi vì cô quá yêu Heathcliff.Bởi quá yêu anh, cô không thể kết hôn với anh, bởi quá yêu anh nên dù chết vì sinh con cho Linton thì trước khi nhắm mắt cô vẫn muốn được gặp Heathcliff, nói chuyện với Heathcliff, nhắc tên anh.Tình yêu của cô, có thể nói là yêu đến phát điên, đến hoá dại và đến chết. Việc cô đấu tranh với chính mình để bảo vệ tình yêu với Heathcliff và bi kịch của Catherine, phải chăng chính là bi kịch muôn đời của người phụ nữ khao khát có được trọn vẹn tình yêu say đắm cháy bỏng đam mê và hôn nhân hạnh phúc viên mãn?

Người mẹ đã phản lại trái tim để đi theo tiếng nói lý trí và nhận về kết thúc đầy đau đớn thảm khốc, nhưng đứa con – kết quả của mối tình mong manh và cuộc hôn nhân dang dở giữa Catherine – Linton Edgar lại khác. Catherine con giống hệt mẹ như một bản sao, có lẽ là sự tiếp tục cho tình yêu dang dở của mẹ trong quá khứ “ Một gương mặt đẹp thật là đẹp, với cặp mắt đen láy của dòng họ Linton. Tinh thần hăng hái nhưng không thô bạo, với một trái tim nhạy cảm, và sôi nổi đến mức thái quá trong  yêu thương. Cái khả năng mãnh liệt ấy khiến tôi nhớ đến mẹ nó. Tuy nhiên nó không giống mợ ấy, vì nó có thể dịu dàng, thuỳ mị như con chim câu, và có một giọng êm ái, một vẻ đăm chiêu, giận không bao giờ đến mức khùng, yêu không sôi sục mà sâu lắng và âu yếm”. Emily Bronte đã tạo ra 1 phiên bản Catherine thứ hai trong sự đối sánh với chính mẹ cô để thấy rằng định mệnh có thể khuất phục được Catherine Earnshaw, cô đã đưa ra lựa chọn  ngược lại với ý muốn của con tim và phản lại chính bản thân nên phải trả giá đắt, nhưng tình yêu mãnh liệt và sức sống nổi loạn để giành hạnh phúc nơi cô không chết, câu chuyện tình yêu của Catherine Earnshaw và Heathcliff phải được viết tiếp bởi chính trái tim rạo rực của cô – và đó là lí do vì sao tác giả lại dày công để Catherine Linton đi tiếp hành trình giành hạnh phúc mà mẹ cô đã đi những bước đầu tiên. Có thể thấy rằng tuy là bản sao, cô không dẫm lên vết xe đổ của mẹ mình. Cô không phản lại trái tim mình, trái tim rạo rực yêu đương, giàu tình thương và chứa chan nhiều tình cảm tốt lành. Cô yêu đứa em họ Linton bằng tấm lòng người chị bao dung với đứa em trai mồ côi mẹ bất chấp bản chất yếu đuối, đê hèn, bạc nhược mà Heathcliff, vì mục đích trả thù, đã tàn nhẫn hun đúc và khuyến khích ở con người hắn. Tâm hồn của cô đối chọi dữ dội với tâm địa méo mó, tàn nhẫn cùng những mưu mô xảo quyệt của Heathcliff. Catherine mẹ, đứng trước sự lựa chọn tình yêu, đã hành động theo lý trí, còn Catherine con, khi một lần nữa phải chọn Linton hay Hareton, cô hành động theo trái tim mình. Người mẹ chọn một kẻ yếu đuối để mong biến hy vọng hạnh phúc thành hiện thực, còn người con đã từ bỏ một kẻ bạc nhược đến vô vọng để sống với một nửa kia của chính mình, người mẹ tưởng rằng nhân danh trái tim để kết hôn với một người đàn ông mình thương hại là hạnh phúc, người con gái lại để trái tim sôi nổi dẫn lối và hàn gắn mọi vết thương trong tâm hồn của mình và người yêu. Kết hôn với Hareton, Catherine đã đến với tình yêu đích thực của mình, tình yêu mà cô đã phải đấu tranh với Linton, với Heathcliff và những bóng ma của quá khứ để có được.

1 điểm2 điểm3 điểm4 điểm5 điểm6 điểm7 điểm8 điểm9 điểm10 điểm (1 chấm điểm, trung bình được: 9.00 , số người bình chọn 10)
Loading...

Leave a Reply

%d bloggers like this: